Współpraca z żoną przy prowadzeniu działalności gospodarczej

Biuletyn Informacyjny dla Służb Ekonomiczno – Finansowych nr 7 (762) z dnia 01.03.2012

 

Prowadzę działalność gospodarczą. W swojej firmie zamierzam zatrudnić małżonkę na podstawie umowy o pracę. Jak obliczyć obciążenia podatkowo-składkowe u osoby współpracującej? Jakie wydatki związane z zatrudnieniem takiej osoby stanowią koszt uzyskania przychodów?

Definicję osoby współpracującej znajdziemy w art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.). I tak, za osobę współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności (nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego).

Jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, to dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca (art. 8 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Zatem, gdy przedsiębiorca zawiera umowę o pracę z żoną, spełniającą warunki do uznania jej za osobę współpracującą, wówczas powstaje obowiązek zgłoszenia żony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako osobę współpracującą(. Dodajmy, że w sytuacji, gdy żona posiada inny tytuł do ubezpieczeń społecznych (tu: z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik w spółce cywilnej), wówczas z tytułu współpracy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, a ubezpieczenia społeczne są dla niej dobrowolne.

Mimo tego, że dla celów ubezpieczeniowych żona zatrudniona na umowę o pracę traktowana jest jako osoba współpracująca, to dla celów obliczenia zaliczki na podatek dochodowy traktowana jest jak pracownik. Przychody z tytułu umowy o pracę zaliczane są do przychodów, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o PDOF. Pracodawca ma więc obowiązek opodatkować wynagrodzenie według zasad określonych w art. 32 ww. ustawy. W przypadku osób współpracujących, określony w tym przepisie sposób obliczania zaliczki na podatek wymaga jednak pewnej modyfikacji. Osoba współpracująca nie finansuje składek ubezpieczeniowych z własnych środków (składki te finansuje przedsiębiorca). Przedsiębiorca nie może więc od przychodów tej osoby odliczyć składek na ubezpieczenia społeczne, a od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Nie zmienia to jednak faktu, że u osoby współpracującej zatrudnionej na umowę o pracę zaliczka na podatek wynosi 18% lub 32% (w zależności od wysokości osiągniętego dochodu). Osobie takiej przysługują także koszty uzyskania przychodów w wysokości 111,25 zł lub 139,06 zł. Pracodawca zobowiązany jest również pomniejszyć obliczoną zaliczkę o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, tj. o kwotę 46,33 zł (o ile pracownik złożył mu oświadczenie PIT-2).

Przykład

Przedsiębiorca zatrudnił na umowę o pracę żonę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Do ZUS żona została zgłoszona jako osoba współpracująca. Wynagrodzenie żony wynosi 2.000 zł miesięcznie. Przysługują jej też podstawowe koszty uzyskania przychodów oraz kwota zmniejszająca podatek.

Składki ZUS za żonę sfinansował z własnych środków mąż, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

Obciążenia podatkowe wynagrodzenia wypłaconego żonie:

 

Wiersz
Wyszczególnienie
Kwota
(zł)
1
Wynagrodzenie
2.000,00
2
Koszty uzyskania przychodów
111,25
3
Podstawa obliczenia zaliczki na podatek, po zaokrągleniu do pełnych złotych (wiersz 1 – wiersz 2)
1.889,00
4
Zaliczka na podatek do pobrania, po zaokrągleniu do pełnych złotych [(wiersz 3 x 18%) - 46,33 zł]
294,00
5
Do wypłaty (wiersz 1 – wiersz 4)
1.706,00

 

Jak wynika z art. 22 ust. 1 ustawy o PDOF, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 tej ustawy.

Wśród kosztów wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów znajduje się m.in. wartość własnej pracy małżonka podatnika i jego małoletnich dzieci (art. 23 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy). Wartości ich pracy nie można też uwzględnić w kosztach wytworzenia środka trwałego (art. 22g ust. 4 ww. ustawy).

Zakaz zaliczania w koszty działalności firmy wartości własnej pracy świadczonej przez małżonka podatnika obowiązuje niezależnie od stosunków majątkowych panujących pomiędzy małżonkami, tzn. odnosi się zarówno do małżonków objętych wspólnością majątkową, jak i do małżonków, którzy ustanowili intercyzę majątkową.

Należy tu wyjaśnić, że pojęcie „wartość własnej pracy” ogranicza się do wysokości przyznanego wynagrodzenia za pracę, co oznacza, że pozostałe koszty ponoszone w związku z zatrudnieniem osoby współpracującej będą stanowić koszt uzyskania przychodu. Nie ma zatem przeszkód, aby wydatki inne niż wynagrodzenie małżonki, które pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z uzyskiwanymi przychodami, przedsiębiorca zaliczał do kosztów uzyskania przychodów, kierując się ogólną zasadą wyrażoną w art. 22 ust. 1 ustawy o PDOF. Oznacza to, że do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć m.in.:

  • zapłacone przez przedsiębiorcę składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe,

  • zapłacone przez przedsiębiorcę składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,

  • diety i zwrot innych kosztów z tytułu podróży służbowej,

  • wydatki na szkolenia,

  • świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy.

Dodajmy, że przedsiębiorca zapłacone za osobę współpracującą składki na ubezpieczenia społeczne może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej lub odliczyć od dochodu (przychodu). Możliwość wyboru daje mu art. 26 ust. 13a ustawy o PDOF.

Z kolei składkę zdrowotną opłaconą w danym miesiącu za osobę współpracującą przedsiębiorca może odliczyć od swojego podatku dochodowego. Przy czym kwota podlegająca odliczeniu nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki (art. 27b ust. 2 ww. ustawy).

Zbierz pomarańcze i zarób sznureczki Katalog stron internetowych Sznurkownia Zbierz jagódki i zarób sznureczki
Katalog stron
Znajdziesz nas w Google+